Hodowla lasu

Współcześnie niewiele lasów ma charakter naturalny. Znaczna część drzewostanów została założona przez człowieka, jednak współczesna gospodarka leśna coraz częściej wykorzystuje również naturalne procesy zachodzące w przyrodzie.

Podstawowym zadaniem hodowli lasu jest zachowanie i wzbogacanie istniejących lasów poprzez ich odnawianie oraz tworzenie nowych lasów na terenach przeznaczonych do zalesienia. Działania te prowadzone są z uwzględnieniem warunków przyrodniczych oraz naturalnych procesów zachodzących w ekosystemach leśnych. Hodowla lasu obejmuje zbiór i przechowywanie nasion drzew, produkcję sadzonek w szkółkach, zakładanie oraz pielęgnację upraw leśnych, a także troskę o prawidłowy rozwój drzewostanów.

Leśnicy, planując przyszły skład gatunkowy lasu, biorą pod uwagę warunki siedliskowe, takie jak rodzaj gleby, dostępność wody czy lokalny klimat. Dzięki temu las jest bardziej odporny na choroby, szkodniki oraz skutki zmian klimatu.

Odnowienia naturalne – las odnawia się sam

Coraz większe znaczenie w gospodarce leśnej mają odnowienia naturalne, czyli proces powstawania nowego pokolenia lasu z nasion drzew rosnących na danej powierzchni. Młode drzewa wyrastające w ten sposób są dobrze przystosowane do lokalnych warunków środowiskowych, a ich rozwój przebiega zgodnie z naturalnymi procesami zachodzącymi w lesie.

W ostatnich latach powierzchnia odnawiana w sposób naturalny systematycznie wzrasta. Jest to kierunek szczególnie istotny w obliczu zmian klimatu, ponieważ młode pokolenie drzew pochodzące z odnowienia naturalnego często wykazuje większą odporność na zmieniające się warunki środowiskowe.

Proces ten nie zawsze przebiega jednakowo. Długotrwałe susze, nierównomierny rozkład opadów w ciągu roku czy nieregularne lata nasienne mogą utrudniać pojawianie się nowych siewek. Na ilość nasion wpływają również warunki pogodowe oraz wiek drzewostanów, dlatego leśnicy stale monitorują przebieg odnowień i wspierają je tam, gdzie jest to konieczne.

Od nasion do dojrzałego lasu

Las, jeśli nie odnowi się w sposób naturalny lub gdy wymagają tego warunki siedliskowe, jest odnawiany poprzez sadzenie młodych drzew wyhodowanych w szkółkach leśnych. Uprawy poddawane są następnie zabiegom pielęgnacyjnym i ochronnym, które mają zapewnić młodym drzewom jak najlepsze warunki wzrostu.

W kolejnych latach prowadzone są różnego rodzaju zabiegi pielęgnacyjne, dzięki którym las rozwija się prawidłowo, a poszczególne gatunki mają odpowiednie warunki do wzrostu. Po osiągnięciu dojrzałości przez drzewostan następuje pozyskanie części drzew, a na ich miejscu rozpoczyna się proces odnowienia lasu. Dzięki temu zachowana zostaje ciągłość istnienia lasu, a w miejsce starszego pokolenia drzew pojawia się nowe.

Hodowla lasu w liczbach

Przeciętnie roczne zadania z zakresu hodowli lasu w Nadleśnictwie Gniewkowo obejmują: 

• odnowienia i zalesienia – około 110 ha,

• pielęgnację upraw – około 190 ha,

• poprawki i uzupełnienia – około 10 ha,

• czyszczenia wczesne – około 100 ha,

• czyszczenia późne – około 115 ha,

• trzebieże wczesne – około 312 ha.

Baza nasienna Nadleśnictwa Gniewkowo

Nadleśnictwo Gniewkowo posiada rozbudowaną bazę nasienną, która zaspokaja większość potrzeb związanych z produkcją materiału sadzeniowego. Na jej terenie znajdują się m.in.:

• drzewa mateczne brzozy brodawkowatej,

• plantacje nasienne sosny pospolitej, daglezji zielonej oraz olszy czarnej,

• wyłączony drzewostan nasienny brzozy brodawkowatej,

• gospodarcze drzewostany nasienne sosny i brzozy,

• źródła nasion klonu zwyczajnego, klonu jaworu, grabu pospolitego, lipy drobnolistnej oraz olszy szarej.

Dzięki temu możliwe jest pozyskiwanie nasion pochodzących z lokalnych, sprawdzonych źródeł, dobrze przystosowanych do warunków panujących na terenie nadleśnictwa.

Szkółka leśna w Odolionie

Ważnym elementem hodowli lasu jest produkcja sadzonek. Nadleśnictwo Gniewkowo posiada szkółkę zespoloną zlokalizowaną w Leśnictwie Odolion. Na powierzchni produkcyjnej wynoszącej 666 arów każdego roku powstaje około 2 milionów sadzonek drzew leśnych.

Wyprodukowany materiał sadzeniowy wykorzystywany jest przede wszystkim na potrzeby własne nadleśnictwa, ale trafia również do innych nadleśnictw oraz właścicieli lasów prywatnych. Dzięki temu możliwe jest skuteczne odnawianie lasów i tworzenie nowych pokoleń drzewostanów na terenie całego regionu.